NatuurijsZweden - Blog

NatuurijsZweden - Blog

Knetterhard ijs

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Fri, January 13, 2017 21:12

Vroeg op vanochtend, want om ´s middags alvast even het ijs te kunnen uitproberen, moet je de eerste vlucht nemen.

Nog even wat zorgen of het wel allemaal ging lukken: waarschuwingen geel en oranje, sneeuwval, gladheid: de kans op vertragingen was aanzienlijk, en er rijden ´s ochtends om 5 uur so wie so niet zoveel bussen. Er zijn immers ook niet zo heel veel reizigers.



Maar de GVB bus reed helemaal volgens schema.

Op schiphol had men wat meer last. Een flinterdun laagje sneeuw op de vleugels kan niet, dus eerst de-icen (een onbegrijpelijk begrip voor schaatsers).


Maar na de eerste vertraging liep alles keurig op tijd. Een rustige aansluiting op Stockholm Arlanda en daarna met de intercity naar Borlänge. De snelste overstap daar was met een bus, hetgeen mij uitvoerig en vriendelijk door de conducteur van de trein werd uitgelegd (roltrap – links – rechts – bushalte – 151). Het voordeel was dat ik op die manier op het busstation in Falun aankwam en daar direct de lokale bus naar het hostel kon nemen.

Ik heb me vanmiddag voorgenomen om binnenkort op de site wat meer aandacht te schenken aan het openbaar vervoer in en om Falun. Niet alleen kun je elk half uur met een bus vanuit het centrum naar een halte die zo´n 7 minuten lopen is van de centrale schaatsopstapplek, maar er zijn ook regelmatig bussen naar Vika (en ander schaatsplekken).



Het hostel zag er uit zoals ik het mij herinnerde. Van buiten doet het eerder denken aan een stel barakken, maar eenmaal binnen is het comfortabel en huiselijk. En het uitzicht is weliswaar richting een rustige woonwijk, maar de sneeuw maakt het tot een plaatje.



Snel een kop thee, omkleden, camera´s, extra accu´s en statieven mee en naar het ijs. Het is stralend weer. Veel Zweden hebben een paar uurtje vrij genomen om te gaan schaatsen. Ik tel er op de hele (blauwe) baan gedurende een paar uur maar liefst 40 ;-)

Het ijs is goed. Op sommige delen niet zo glad als Thialf en er zitten al wat scheuren in, maar de scheuren zijn tamelijk klein en de hobbelstukjes kort. In de paar uur die ik schaats, blijf ik 2 keer haken. Ik val niet, maar ik ben toch blij dat ik uit voorzorg dubbele knie-pads draag.

Al snel komt er een middagmist opzetten. Ik schaats door tot na zonsondergang. Door de sneeuw en de weidsheid is het dan nog helemaal niet donker. Maar een half uurtje later stap ik er toch maar af: niet handig om de eerste dag gelijk in een scheur te rijden.

Tijdens het uittrekken van de schaatsen zie ik de eerste ster verschijnen (waarschijnlijk geen ster, maar de plannet Venus). Het ijs wordt nu wel wat stiller, hoewel er nog steeds weden aankomen die een rondje gaan rijden. Niet gek ook: het is pas kwart over vier!

In het hostel wat thee drinken, omkleden, de foto´s en video´s veilig stellen en alle spullen aan de laders leggen.

Daarna richting een supermarkt: ik vind het altijd leuk om het buitenland door een supermarkt te lopen: het zegt veel over het betreffende land.

Terwijl ik in de heerlijk vrieskou over knersperende sneeuw wandel, bedenk ik me dat het mooist aan dat (Zweedse) natuurijs toch telkens weer is hoe knetterhard het is. Je zou zeggen dat ijs ijs is, maar het ijs van vanmiddag spatte er weer vanaf. Een klein ijsklontje dat over de baan glijdt, klinkt letterlijk kristalzuiver: Heerlijk schaatsen.



Oude mannen

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Sun, January 01, 2017 20:36

Zaterdagmiddag rond vijf uur. Pijn in de voeten, stram in de rug en heeeeel even de ogen dicht. Ik slaap bijna een uur. En dan is dit nog maar de tweede schaatsdag!

Hoe is het zover gekomen?

Het schaatsen in Zweden laat zich dit jaar in een paar woorden samenvatten: sneeuw en scheuren. We begonnen vandaag met frisse moed. Om iets over zeven uit de veren, acht uur ontbijt en negen uur op het ijs. Weinig wind, een heerlijke min 4 graden. Wel een beetje grauw en duidelijk sneeuw in de lucht. We hadden om 10.00 uur met Thomas afgesproken, dus we reden nog even een klein rondje. Tevens voor ons allebei bedoeld om de (veranderde) afstelling van de schaatsen nog even te toetsen. Op de blauwe baan (het 5.5 km rondje direct hier bij het opstappunt) was al een wedstrijd van de Zweedse posterijen bezig. We zagen twee mannen van de Falun-schaatsploeg voorbij rijden, dus we gingen er vrolijk achteraan. Dat bleek tegen te vallen. Na een heel rondje hadden we ze nog niet ingehaald. Zij gingen echter niet verder dan dat ene rondje, dus we hebben nog even prettig bijgekletst. Om 10 uur kwam Thomas met spiksplinternieuwe flitsend rood/zwarte schaatsen. Een soort Maples, maar dan van Chinese makelij. Dit was de eerste keer dat hij ze ging gebruiken. We waren benieuwd. Ik had ondertussen mijn schaatsen weer terug op de oude positie gezet en kon nu weer een beetje vooruit op het soms wel erg hobbelige ijs.



Een retourtje Storsund met zijn drieën. Het rijdt vlot weg. Zowaar een beetje tegenwind, maar omdat de baanvegers de gehele baan naar Storsund goed hadden geveegd, kun je de scheuren zien en kom ik beter in mijn slag. Het is familiedag op het ijs maar daar is richting Storsund nog niet zo heel veel van te merken, behalve dat er nu zowaar wat mensen op het ijs zijn. In Storsund heeft men nu echter wel een tijdelijke koek-en-zopie met echt goede koffie.
Daarna op weg naar het kleine meertje voorbij Storsund. Eerst een kleine geveegd kluun-baantje af dat deels uit dubbelijs bestaat. Het heeft niet zo hard gevroren vannacht, dus het dubbelijs bestaat echt uit ijs, water en dan weer (dun) ijs. Voorzichtig langs de kant manoeuvrerend lukt het net. Van het grote Runn-meer naar het Ornas-meertje moet je even over een landtong klunen. Omdat er een dik pak sneeuw ligt, kan dat gemakkelijk, ook als je geen beschermers bij je hebt. Thomas aarzelt nog even met zijn nieuwe schaatsen, maar ziet ons echt in de sneeuw lopen, en niet op de bosgrond. Aan de andere kant slecht geveegd ijs, maar wel bijna geheel zonder scheuren. Een dun laagje sneeuw valt eenvoudig door heen te schaatsen. Eindelijk kan ik weer eens een beetje mijn luie, lange slagen gebruiken. Echt heerlijk schaatsen.

Terug in Storsund komt Thomas een schaatsmaat tegen. De terugweg naar Falun gaat vervolgens in een flitsend tempo. Dit keer de 10.5 km in 25 minuten. Dat is bijna 10 minuten sneller dan onze eerste tijd. Blijft natuurlijk dat het betekent dat we een marathon (die voor morgen op het programma staat) net in 2 uur kunnen afleggen (waar de snelsten er zo’n drie kwartier korter over doen ;-).
Bij de Framby Udde maken we kennis met een van de schaatsers van de Dala Active Skaters. Een jongeman die voor sportleraar studeert en pas twee weken geleden begonnen is met schaatsen op noren. We besluiten buiten de eilanden om (de rode baan) naar Storsund te rijden. Ondertussen blijkt dat de familiedagen op Runn echt aanslaan. Het is veel drukker op het ijs dan vorig jaar. Nog steeds aantallen mensen waarvan in Nederland iedereen zou zeggen dat het doodstil is, maar hier is het gezellig. Ook de plaatselijke motorclub heeft een plekje op de familie-ijs-dagen gevonden. We komen langs een 400 meter baan waar motoren met spikes onvoorstelbaar hard tegen elkaar racen. Ook de rode baan heeft op een paar plekken last van dubbelijs. Maar ondanks de lichte tegenwind en een zachte sneeuwval, afgewisseld met een week zonnetje en soms allebei tegelijk, komen we tamelijk snel in Storsund aan.

Daar wagen we ons aan een fraai Zweeds koek-en-zopie-gerecht: een vreselijk eng uitziende gebakken plak leverworst tussen twee geroosterde boterhammen verpakt in een koffiefilterzakje.


De laatste rit terug naar de Framby Udde gaat het tempo er flink in. Ik moet afhaken. Een beetje last van mijn heupen (dus ik gebruik teveel spierkracht en te weinig valbeweging tijdens de korte slagen) en door de lichte sneeuwval zijn de scheuren moeilijker te zien. Voor mij een stuk rechtop schaatsen. Waarbij ik wel eens goed naar de nog steeds weergaloze natuur kan kijken, en her en der wat kan filmen. (Later hoorde ik dat Storsund -> Framby Udde ook in 22 minuten kan! )

Het is nog niet zo laat (iets na drieën) maar we hebben nog niet echt gelunched. We besluiten om de dag af te ronden. Voor onze voeten en ruggen zijn de 70 km van vandaag wel mooi. Er moet nog iets overblijven voor morgen. In de Framby Udde praten we nog wat na met Thomas, die tevreden is met zijn eerste tocht op zijn Chinese schaatsen. Hij is wat teleurgesteld dat we niet na de ‘lunch’ nog een eindje willen schaatsen. Hij is een van de eerste Zweden die helemaal is afgestapt van het racen op schaatsen en liever lange afstanden rijdt . Hij vindt het een soort Zen-meditatie. Wij gaan daar helemaal in mee. (Het klinkt in ieder geval een stuk beter dan dat je het moordende tempo van die Falun-jongens gewoon niet bij kunt houden ;-)

Terwijl ik dit blog schrijf, wordt het eten gekookt: soep en pasta. De hosteleigenares regelt voor ons een huurwagen voor woensdag om vlak bij Mora te kunnen gaan schaatsen. Daar is een baan van 30 km geveegd op het meer Orsa.

Een grote groep Zweedse dames van diverse leeftijd had een cateraar voor eten laten zorgen. Veel eten. Dus terwijl wij van de heerlijke pasta zitten te genieten, worden de garnalen en de hamrolletjes bij onze tafel aangevoerd. Na het eten worden we ook nog eens getrakteerd op overheerlijke taart.

Morgen rijden we de Ornäsrännet: een marathon die geen wedstrijd mag heten, maar het stiekem toch een beetje is.
Lees er meer over in de volgende blog.



Just checking the ice

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Tue, December 27, 2016 20:34

Vroeg uit de veren. Strak 8 uur naar het ontbijt. Om 9 uur staan we op het ijs. Ondanks de officiële -7 graden, voelt het toch wat kouder aan. Het mist een beetje en het is een betoverend gezicht. Verse sneeuw van gistermiddag, alle bomen zwaar berijpt, her en der wat eilandjes met bomen die uit de mist opdoemen en verder is alles oneindig wit.

Gelukkig waren de mannen van de veegploeg nog vroeger op dan wij, dus de baan bij Falun zelf is al geveegd. Om het ijs te verkennen, rijden we eerst het kleine rondje, de blauwe baan: 5,5 km. Het ijs is wel heel anders dan vorig jaar. De sneeuw heeft flink toegeslagen. Sneeuwijs en slechts her en der een stuk zwart ijs. En waar het ijs zwart is: veel scheuren. Dit is wel erg echt natuurijs. Niet zo heel veel genieten van het prachtige weidse uitzicht, maar vooral naar het ijs kijken. Ik zet zelfs mijn bril niet af om wat meer ontspannen te rijden, want ik hou de scheuren en de stukken opgevroren sneeuw toch graag een beetje in de smiezen. Al tijdens het laatste stukje van het inrijden worden we gefilm door de organisatie van de Runnijsweken.(als het goed is staan we ergens op Youtube, alleen hebben we geen idee waar ;-)

Bij de Framby Udde zien we de mannen van de Runn Winter Week die we vorig jaar ontmoetten snel na elkaar. Het weerzien is hartelijk. Ulf begint gelijk enthousiast te vertellen over alle leuke dingen die de komende week gepland zijn, en vertelt dat hij gehoord heeft dat een of andere idiote Nederlander van plan is om de volgende week 200 km te gaan rijden in 1 dag!

Na het eerste inrijrondje gaan we op weg naar Storsund. De baan is iets anders geveegd dan vorig jaar, maar het is wel allemaal herkenbaar. Er zijn weinig mensen op het ijs en de natuur blijft geweldig. Maar het ijs is wel even slikken. Eigenlijk kom je bijna geen slag in je ritme. Elke slag heeft een andere timing nodig, telkens opnieuw moet je corrigeren. Een enkele val zonder veel schade zorgt er wel voor dat je vervolgens weer een half uur wat minder ontspannen rijdt.


We timen onze tocht naar Storsund. Komende zondag, tijdens de klassieke Ornäsrännet moeten we dit stuk immers vier keer afleggen. Lekker ontspannen rijden we het in ruim een half uur af. 35 minuten over ruim 10 km: dat kan slechter. We komen terug bij de Framby Udde en lopen Tom tegen het lijf. Hij gaat met een stel collega’s ’s middags de bedrijfs-estafetterace schaatsen. Snel maken we een afspraak: morgenochtend om 10 uur rijden we een stukje op met de lokale schaatsers die we gemakshalve de Falun-gang noemen. Het zal ons benieuwen. Die jongens trainen het hele jaar door op skeelers en zijn sinds vorig jaar bepaald niet minder snel geworden. Dat wordt morgen nog aanpoten. En dat terwijl we het ijs nou niet bepaald geschikt vinden voor het snelle werk. Ik neem me in ieder geval voor om dit keer niet in volle vaart te gaan filmen ;-)

De tweede keer dat we naar Storsund gaan, besluiten we om er een beetje tempo in te zetten. Eens even kijken hoe we overmorgen de marathon kunnen rijden op dat stuk. We rijden flink door en zijn toch wel enigszins onaangenaam verrast als blijkt dat we er in plaats van 35 minuten nu 30 minuten over doen. Het blijkt opnieuw dat schaatsen een technische sport is en dat meer energie niet noodzakelijkerwijs betekent dat je ook echt veel sneller gaat. Van Storsund terug rijden we weer een normaal tempo en dat blijkt 32 minuten te kosten. We hebben ondertussen onze ambities voor de marathon komende zondag scherp gezet: als we de rit onder de twee uur rijden, zijn we dik tevreden.

De rest van de dag is ietwat ‘traditioneel’: goulashsoep in de Framby Udde, nog een keertje op en neer naar Storsund. Nu is de baan gelukkig niet alleen geschoven maar ook gebezemd. Je ziet de scheuren beter en de stukken zwart ijs nodigen uit tot een wat langere slag.

Na 84 km stappen we ’s middags van het ijs. In het hostel is het kijken naar de mailtjes, snoepen, boodschappen doen, en vervolgens de dag afsluiten met het schrijven van een blog, onder het genot van wat wijn en toastjes. Morgen familiedag op het ijs: een Zweeds buitenfeest.



De reis naar Zweden

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Mon, December 19, 2016 16:47
Het dagelijks verslag van mijn schaatsreis naar Zweden - enkele jaren geleden - is nog steeds actueel. Tien afleveringen hier op de weblog.
In deze eerste aflevering: De reis naar Zweden.

Nederland verlaten valt vandaag niet zwaar. Het regent een beetje en het is grauw weer. De voorspellingen zijn niet gunstig. We hoeven niet bang te zijn voortijdig terug te moeten wegens elfsteden-ontwikkelingen.
Het vliegtuig is niet helemaal vol. Prettig voor ons omdat de niemand moeilijk doet over de (veel) te zware koffers. Zes paar schaatsen gaan zonder problemen mee naar Zweden.

Zweden is wit. Heel wit. Er ligt een stevig pak sneeuw en de sneeuw ligt mooi op de bomen. De trein die onder het vliegveld het station binnen komt rijden, laat direct zien dat de Zweden iets meer gewend zijn. Ondanks de dikke pakken ijs, rijdt de trein perfect op tijd. Even later zie ik wel dat ook in Zweden grote projecten lang kunnen duren. Het station van Uppsala zie ik nu voor het derde achtereenvolgende jaar volop in verbouwing.

De sneeuw halverwege Stockholm en Falun is indrukwekkend. Een pak van zeker 50-60cm ligt op alle platte vlakken. Terwijl de stralende zon verandert in een sneeuwstorm met zicht van maximaal 50 meter, verbazen wij ons over het ontbreken van elk lawaai in de trein. Alsof je over de sneeuw rijdt, in plaats van over stalen rails.

Rare jongens trouwens die Zweden. SALA wordt uitgesproken als iets als Soohla. Maar misschien is dat omdat er in kleine letters wél een røndje bøven de å stååt.

We rijden Falun keurig op tijd in lichte sneeuwval binnen. De hele middag heeft het hier gesneeuwd en de locals zijn blij met de gematigde -1 graad.
In het hostel worden we enthousiast begroet. We voelen ons snel thuis. Gelijk met ons zijn er nog drie Nederlandse schaatsers, en alleen vannacht is er in het andere gebouw een groep van 11 schaatsers uit Nederland die graag buiten de geveegde banen wil schaatsen. Ze zijn al twee weken onderweg, en hebben ondertussen gemerkt dat er zo veel sneeuw ligt in hele Zweden dat schaatsen buiten de banen echt niet meer mogelijk is.
Al die sneeuw is ook minder goed voor de omzet van het hostel. Waar vorig jaar veel mensen uit Zuid-Zweden naar Falun kwamen waar wél sneeuw lag, kan dit jaar iedereen, tot in het zuidelijkste puntje van Zweden, gewoon in zijn achtertuin langlaufen.


De tassen zijn uitgepakt, de schaal met snoep die voor ons klaar stond, is bijna leeg. Hoogste tijd om het ijs te gaan verkennen.

Daarover meer in de volgende blog.



Weekeindje schaatsen in Zweden – wat kost dat?

Schaatsen op natuurijsPosted by Wichert van Engelen Sat, December 10, 2016 13:01

NatuurijsZweden is geen boekingskantoor en geen reisbureau. Maar toch krijgen we af en toe de vraag wat het kost om een weekeindje te gaan schaatsen in Zweden.
We hebben wat prijzen (en besparingstips) op een rijtje gezet.

Vanaf € 190 per persoon voor een lang weekeinde
Voor circa € 190 per persoon kun je een lang weekeinde gaan schaatsen bij Falun. Dat is exclusief eten en drankjes. Vertrek op een donderdagavond. Terugreis op maandagmiddag.
Deze minimumprijs geldt als je met 5 personen een auto deelt, en in 2-persoonskamers in het hostel verblijft.
Als je donderdagavond wegrijdt en elkaar afwisselt, ben je vrijdagmiddag in Falun. Je bent dan 1600 km verder (gerekend vanaf Utrecht). Voor de bezine rekenen we met de gemiddelde prijs (Nederland het duurst, Zweden het goedkoopst) en een verbruik van 1 op 10. In totaal zo’n €480. De tol voor de grote brug naar Zweden is €84. Een zespersoons stuga/bungalow op het resort Framby Udde kost tussen de €400 en €500. Overnachten in het STF hostel kost €75 per persoon voor drie nachten.
Zie hier voor meer informatie over de overnachtingsmogelijkheden.

Iets meer snelheid of luxe
Voor relatief weinig geld, kun je al meer luxe krijgen.
Je kunt gaan vliegen. Als je vliegt naar Stockholm Arlanda (vanaf Schiphol), en je huurt ter plekke met zijn 5-en een auto, wordt het tussen de €80 en €100 per persoon duurder. Maar je kunt ook vanaf Weze bij Nijmegen vliegen. Dat bespaart circa €50. Daarmee komt de combinatie vliegen met huurauto voor een lang weekeinde (maandag tot vrijdag) op ruim €240 pp.
Zie hier voor meer informatie over het vliegen naar Zweden.
Je kunt de afstand die je moet rijden verkorten door een veerpont te nemen. Een korte tussen Fredrikshaven en Göteborg kost ruim een tientje pp extra. 5 personen in een eigen auto komen dan op €200 pp voor een lang weekeinde.

Op de lange veerpont van Kiel naar Göteborg kun je overnachten. Je kunt dan donderdagavond vertrekken, en vrijdagochtend hoef je alleen nog circa 450 km van Göteborg naar Falun te rijden. Let op: terug kan niet op alle dagen van de week. Je bespaart op de benzinde, maar de overtocht is duurder. Hou rekening met € 370 pp voor de reis plus accomodatie.
Zie hier voor meer informatie over reizen met de auto.

Ga je met 2 personen, dan is zowel het huren van een stuga, als de autohuur, relatief duur. Overnachten in het STF Hostel (goede 2-persoonskamers) en reizen met de trein, zijn een goed en voordelig alternatief. Als je vliegt vanaf Schiphol en vervolgens de intercity naar Falun neemt, ben je voor een lang weekeinde circa €290 pp kwijt.
Zie hier voor meer informatie over de combinatie vliegen-trein.

Voor hen die liever in een hotel overnachten: Falun kent verschillende hotels. En in de wijk direct aan het ijs gelegen zijn er ook diverse AirBnB- en B&B adressen. Zie hier voor meer informatie.

Bijkomende kosten
De hiervoor genoemde prijsvoorbeelden zijn vanaf-prijzen.
Afhankelijk van je eigen keuzes, komen er nog wat kosten bij:
* schoonmaakkosten van stuga/bungalow (+ €25) (scheelt je werk aan het einde van je vakantie)
* linnengoed en handdoeken huren (+€10 - €15 pp) (hoef je die niet mee te nemen)
* eventueel een taxi binnen Falun (€ 10-20 per rit)
* eten en drinken
- ontbijt bij het STF hostel : €8 pp
- levensmiddelen in supermarkten: prijsniveau vergelijkbaar met Nederland
- uit eten: circa 10 – 30% duurder dan in Nederland
- wijn of bier in een restaurant / café: circa dubbel zo duur als in Nederland)
- koffie: ietsje duurder dan in Nederland


Besparingstips
Tijdens een schaatsreis geef je niet veel geld uit; je bent immers vooral lekker buiten op het ijs. En in Zweden betekent dat, dat je niet veel uitgeeft, want er zijn bijna geen plekken om je geld op/aan het ijs uit te geven.
Zit je een beetje krap bij kas, denk dan eens aan deze besparingstips:
· Voorkom de bijkomende kosten (zie hierboven)
. Boek op tijd. Zowel vluchten als de trein zijn stukken goedkoper als je een paar maanden van te voren boekt (de Zweedse trein vanaf 90 dagen van te voren).
. Als je flexibel in je tijd bent, is dat goedkoper. Kijk bij het boeken van vluchten, trein, huurauto en bungalows of hotels of een paar dagen (of een week) eerder of later niet een stuk voordeliger is.
· Ga niet uit eten, maar kook zelf (of koop een kant-en-klaar maaltijd in de supermarkt). Zowel de bungalows op de Framby Udde als het STF Hostel hebben een keuken. In het hostel kun je gebruikmaken van een gemeenschappelijke keuken en is er altijd ruimte in de (ontbijt-)zaal.
· Maak je eigen ontbijt. Koop verse broodjes bij het benzinestation (als je in het hostel verblijft) of in de de stad (als je bij de Framby Udde overnacht)
· Het tweede kopje koffie is gratis. Vraag om een pårtår (spreek uit: poortoor). Dit geldt alleen voor 'gewone' koffie. Cappuccino e.d. worden per kop verkocht.
· Neem geen alcoholisch drankje als je uit eten gaat. De prijzen van alcoholica in uitgaansgelegenheden liggen hoog.
· Als je ’s avonds een glaasje wijn of sterke drank wilt: neem dit mee vanuit Nederland. (In je ingecheckte koffer – vloeistof is niet toegestaan in de handbagage)
· Drink licht alcoholisch bier (2.5%) Dit is overal verkrijgbaar.
· Neem de bus in plaats van een taxi. Er is een goed openbaar vervoernet in Falun.
Zie hier voor informatie over vervoer ter plaatse.
· Koop je souvenirs in Falun (want op de luchthaven zijn ze prijziger). Falun kent veel kleine winkeltjes waar een ieder wel wat vindt.
· Koop je souvenirs bij de supermarkt. Wat dacht je van een onvoorstelbaar groot, rond, pak knack bröd?·
· Maak gebruik van de 15% korting op de overnachtingsprijs van het hostel. Zie hier voor meer informatie.











Ruim 80 ijs-termen voor schaatsers

IJspretPosted by Wichert van Engelen Wed, November 30, 2016 13:53

De Dikke Van Dale benoemt bijna 150 ijstermen. Niet allemaal over natuurijs, veel over ijsco’s (een afkorting van één van de eerste Ola’s van deze wereld: de IJscompagnie uit 1926). En soms met een dubbele betekenis: een ijsblokje kun je zowel in je Martini (volgens Van Dale) als op de ijsvloer aantreffen. Een grotere versie, het ijsblok, wordt gebruikt voor ijstransplantaties (en dat staat - vreemd genoeg - dan weer níet in de Van Dale).

Ruim 80 ijstermen die een schaatser paraat moet hebben:

IJs-afzetting of IJs-aanzetting- vorming van een ijslaag op (meestal metalen) voorwerpen. Ook gebruikt om de eerste ijsgroei aan te duiden.

IJsbaan - ijs dat sneeuwvrij wordt gehouden om op te schaatsen, of een stuk land dat men onder een dunne laag water zet om bij vorst op te schaatsen, of een kunstijsbaan

IJsbaard - baard met ijsvorming (komt in Zweden vaker voor dan in Nederland)

IJsbal - samengedrukte, harde sneeuwbal

IJsballet - op schaatsen uitgevoerde dans

IJsbank - richel krui-ijs die de scheepvaart belemmert

IJsbar – om na het schaatsen een drankje te halen; volledig van ijs gemaakte bar. Ook door een groep Nederlandse ijszeilers gemaakte bar op het meer Runn

IJsbeeld – sculptuur gemaakt van ijsblokken. In Scandinavië een ware kunstvorm

Ijsberen – rusteloos rondlopen. Vooral bij schaatsers die wachten op de verlossende 11-steden aankondiging

IJsbericht - (radio)bericht over de toestand van het ijs. Meestal mbt rivieren ten behoeve van de scheepvaart

IJsbestrijder – klinkt voor schaatsers erger dan het is: iemand die ijsafzetting op vliegtuigvleugels voorkomt of verwijdert

IJsbijl - lange bijl om het ijs te breken

IJsbloem - kristalvorming op gladde oppervlakten (meestal ruiten)

IJsblokje – zie de inleiding van deze blog

IJsboei - rivierboei bij ijsgang

IJsbond - vereniging van ijsbaanclubs

IJsboot – boot op ijzers om mee te ijszeilen. Al verschillende malen zijn Nederlandse ijszeilers naar Runn gekomen om te zeilen.

IJsbreker - schip om ijsvloer te breken

IJsbrug - houten vlonder om van de kant op het ijs te komen

IJsclausule - onderdeel van een contract met bijzondere bepalingen voor het geval er ijs ligt (met name voor de binnenvaart, maar ik hanteer het ook in januari en februari om vergaderingen direct te kunnen annuleren als er ijs ligt ;-)

IJsclub - vereniging die een ijsbaan onderhoudt

IJsdag - dag dat de temperatuur niet boven nul komt

IJsdikte – geen uitleg nodig. Hier gaat het vaak om

IJsdraagkracht- de draagkracht van ijs: 4 à 5 cm kan een mens dragen, ijs van 9 cm een paard, 14 cm een beladen wagen en ijs van 15 tot 20 cm kan een kanon dragen. Voor een grote mensenmenigte gaat men uit van 25 cm. 45 cm zou een spoortrein moeten kunnen houden.

IJsduiken – duiksport onder het ijs. Voor elfstedenrijders spreekwoordelijk tamelijk normaal: je schaatst door, desnoods onder het ijs.

IJsduivel – jongen die altijd op het ijs is te vinden. Niks bijzonders dus!

IJsfiets – bakfiets waarmee ijsco’s worden uitgevent, fiets met een schaats in plaats van het voorwiel. Regelmatig op Runn aangetroffen

IJsgala – galavoorstelling met schaatsers die optreden

IJsgang - verplaatsing van drijfijs door stroming

IJsgeld – Vergoeding voor schippers als ze door ijsgang niet kunnen varen

IJsgezicht - schilderij met afbeelding van ijsvermaak

IJsgroei – (tempo van) het dikker worden van het ijs

IJshaak - stok met haak om ijsschotsen uit het water te halen

IJshal – Overdekte ijsbaan, alle kunstijsbanen in Nederland, behalve de Jaap Eden baan in Amsterdam

IJshamer - lange hamer om het ijs te breken

IJshanden - erg koude handen

IJshotel – hotel dat geheel van ijs is gemaakt (tot en met de bedden toe). Met name in Lapland geschikte combinatie met schaatsvakanties

IJshockey – Hockey met schaatsen op het ijs. In Zweden speelt men Bandy (een minder harde vorm van ijshockey)

IJshut - iglo

IJskaar – het over el­kaar schui­ven en zich op­een­sta­pe­len van ijs­schot­sen (bij het kruien)

IJskegel – kegel die ontstaat door snel bevriezende dooidruppeltjes. Regelmatig aan de randen van het ijs te zien (in Zweden vooral in de maand maart)

IJskelder - voorloper van de ijskast: kelder waarin ijs werd bewaard. In het schaatsijs werden wakken gehakt om het ijs vervolgens in een kelder op te slaan

IJskiten – kiten op schaatsen

IJskoning(in) - schaatskampioen

IJskorst - laag ijs

IJskrap – ijzers onder schoen om over het ijs te kunnen lopen. In Zweden overal verkrijgbaar.

IJskristal - een helder en regelmatig gevormd deeltje van ijs

IJslaag – schaatsers noemen dit ‘het ijs‘

IJsmachine – oorspronkelijk de machine om kunstijs te maken, tegenwoordig meestal keukengereedschap om consumptieijs te maken

IJsmeester – de man of vrouw die verantwoordelijk is voor de ijslaag (op kunstijsbanen) of het ijs keurt (natuurijs)

IJsmuts – noodzakelijk attribuut bij het schaatsen in Zweden, tegenwoordig soms ook voorzien van valbescherming

IJspegel – zie ijskegel

IJspiste – meestal een skipiste waar de sneeuw in ijs is veranderd, ook een benaming voor de ijsbaan

IJspret – geen uitleg nodig

IJspriem – zowel dodelijk attribuut uit Basic Instinct als levensreddend gereedschap voor tijdens het schaatsen

IJsprinses – zie ijskoningin

IJsschaaf - voertuig om oneffenheden van de ijsvloer af te schrapen.

IJsschol - ander woord voor (grote) ijsschots

IJsschots - stuk drijvend ijs

IJsslijpsel – ijspoeder dat van het ijs wordt geschaafd door de (remmende) schaats

IJsspeedway – motorsport op ijs, eens per jaar op Runn

IJsspleet – diepe scheur in het ijs. Op Zweedse meren vooral aan het einde van het seizoen (tweede helft maart)

IJssport – verzamelnaam

IJssurfen – surfen op schaatsen

IJstap – zie ijskegel

IJstempel – bekende schaatshal

IJstocht – toertocht op natuurijs

IJstoestand – hoe staat het ervoor met het ijs (om te schaatsen ;-)

IJstransplantatie - Plaatsen van grote ijsblokken in een wak om de vorming van een ijsvloer te bespoedigen. Onder grote media-aandacht verschillende keren uitgevoerd door de brandweer in een poging een Elfstedentocht mogelijk te maken.

IJsveld - zie pakijs

IJsvermaak – ijspret

IJsversneller – stof die aan water wordt toegevoegd om de ijsvorming te versnellen, voor natuurijs (noG0 niet toepasbaar

IJsvloer - laag ijs dik genoeg om over heen te gaan

IJsvoet – rand ijs die aan de kust vast zit en niet met eb en vloed mee­be­weegt (in Zweden wordt elk jaar op zout zeewater geschaatst)

IJsvrij - Vrij van school of werk omdat er voldoende ijs ligt om te schaatsen (ook de toestand van een haven waarin zich geen ijs bevindt)

IJsvulkaan – vulkaan van ijs (alleen op andere planeten). In Zweden ook gebruikt voor ijs dat rond een grote steen omhoog komt (doordat het waterpeil onder het ijs zakt)

IJswandelen – rustige wintersport

IJswedstrijd – wedstrijd in één van de ijsporten, veel in de Runn Winter Week

IJswegen - vaarwegen die door ijsclubs schaatsbaar worden gehouden (geveegd en van pijlen voorzien)

IJswinter – periode van 14 dagen waarin de temperatuur niet boven 0 graden komt

IJswegencentrale - vereniging van ijsclubs

IJszaag – gebruikt bij ijstransplantaties (en vroeger voor het zagen van ijs voor in de ijskelder)

IJszee – bevroren zee. In Nederland erg zeldzaam, in Zweden elk jaar

IJszeilen – zeilen op boten met schaatsen. Elk jaar gaan Nederlandse ijszeilers (o.a. uit Monnickendam) naar Runn

IJszuil - zuil van ijs. Als water met een stevig omsloten rand bevriest, vorst zich eerst een bovenlaag ijs. Water dat bevriest zet circa 10% uit. Als de bovenlaag bevroren is en het ijs aan de randen niet loslaat, zoekt het bevriezende water een uitweg door het dunste deel van de ijslaag (meestal ergens in het midden). Dit omhoog wellende water kan in de vorm van een zuil bevriezen.Dit effect treedt meestal op in emmers, pannetjes of kleine vijvers, maar ook (in miniatuurvorm) in vochtige, poreuze grond of op poreus gesteente.

Kistwerk - Bij werkend ijs kan een ijslaag over een andere ijslaag heen schuiven. Hierbij ontstaat een watergeul en kunnen ijsschotsen recht overeind komen te staan (en weer vastvriezen). Kistwerk op een schaatsroute levert regelmatig gebroken enkels op.

7 redenen voor Runn

Schaatsen op natuurijsPosted by Wichert van Engelen Sun, November 20, 2016 15:54

Niks gaat er boven schaatsen op natuurijs in Nederland. Maar dat is er niet altijd (voldoende). Reden voor steeds meer mensen om uit te wijken naar een buitenlandse schaatsbestemming: de Weissensee in Oostenrijk, Runn, Orsa of Östersund in Zweden en andere lokaties zoals meren in Finland en China.

Voor sommigen heerlijk wintersporten zonder de drukte van het skieen. En voor anderen: lekker in de buitenlucht een stukje toeren.

Wat maakt het meer Runn bij Falun tot zo’n unieke lokatie?

Als je het de (Nederlandse) bezoekers vraagt komen dezelfde pluspunten steeds terug:

De natuur
Weliswaar zijn er geen imposante bergen rondom het meer, maar het meer heeft heel veel eilandjes en uithoeken, waardoor je zeer afwisselend schaatst, terwijl het tevens heel weids is.

De rust
Er zijn geen grote wegen of vliegvelden in de buurt. Er zijn geen hordes toeristen, en de Zweden zelf gaan vooral langlaufen.

Op het ijs is het echt heel rustig. Zelfs tijdens de Runn Winter Week, zelfs tijdens een stralend weekeinde, zelfs bij de grote toertochten: een paar minuten schaatsen en het meer is weer bijna verlaten. Buiten deze momenten heb je het ijs grotendeels voor jezelf: een enkele ijsvisser, een groepje andere schaatsers, een enkele vader of moeder met kinderwagen, meer kom je niet tegen.



Het ijs
Nergens wordt er zo veel en zo vaak het ijs geveegd als op Runn. Zelfs de ijsmeesters van andere Zweedse schaatslokaties geven toe dat Runn-Is, de ijsvereniging van Falun, het beste werk aflevert. Door de breedte van de geveegde banen zijn er weinig scheuren. Door de lengte van de baan (tot 50 km) rijdt je niet hetzelfde rondje vele malen. Daarnaast zorgen de vele kleinere zijtakjes (door particulieren geveegd) ervoor dat je ook lekker een tijd kunt avonturieren. Meer ...

Het gemak
Geen ingewikkeld gedoe: Een gezellig en toch rustig hostel op 300 meter van de centrale opstapplek. Na het ontbijt een paar minuutjes lopen en je schaatst weg. Ook geschikt voor grotere groepen. Of met de familie in een bungalow. Midden in het bos. Het ijs ligt letterlijk aan je voeten: 50 meter lopen en je kunt je schaatsen onderbinden. En echt luxe: verschillende airbnb's in een buitenwijk van het stadje, op een paar honderd meter van het ijs.
Meer .. .

De bereikbaarheid
Het lijkt zo ver weg, Zweden. Maar het is juist zo goed bereikbaar. Vooral de korte vlucht en de aansluitende intercitytrein zijn populair.

Maar steeds meer schaatsers pakken de auto. (En met een nachtboot naar Gothenborg zijn het niet zo veel kilometers).
Zie ook hier.

Een dagje wat anders
Een dag de enkels en de rug rust geven. Falun is een gezellig stadje met musea, winkels, goede koffieplekken (Zweden zijn nog grotere koffieliefhebbers dan Nederlanders). In het nabijgelegen Borlänge staat het toekomst-museum: een speciale aanrader voor kinderen. Wat luier? In Borlänge tevens een wellness-center met daarnaast een tropisch zwemparadijs.
Meer .. .

Wintersporten
Zweden zijn buitenmensen, en dat merk je aan de voorzieningen. Direct bij Falun een kleine skihelling, tussen Borlänge en Falun in een flink aantal pistes. Een skischans in Falun zelf en overal langlauf-loipes en prachtige wandelpaden. Als je het STF hostel uitloopt zit je binnen een paar minuten in een prachtig afwisselend bos. Met wat sneeuw echt een winterwonderland.
Meer . . .






57 maal ijs

IJspretPosted by Wichert van Engelen Sun, November 20, 2016 15:32
Eskimo's hebben de naam om heel veel woorden voor 'sneeuw' te hebben.
Maar de Nederlandse taal kan goed overweg met termen voor "ijs".
Ik heb er 57 bij elkaar gezet.


Aangeslagen ijs
- ijs met een dun, wit laagje aangevroren condens. Ietsje stroef schaatsend. Komt vooral voor op kunstijs.

Ankerijs - ijs dat in relatief ondiep water omhoog lijkt te komen drijven. Bij de bodem bevinden zich koude waterbellen. Deze zijn lichter dan water (van 4°) en stijgen op naar het oppervlakte.Daar spreidt een bel zich uit en vormt een ronde schijf als een pannenkoek. Deze pannenkoeken vriezen vervolgens aan elkaar. Hiermee kan een meer tamelijk plotseling dichtvriezen. Dit komt veel voor in het IIsselmeer, maar ook in de Oostzee.

Bellenijs / bubbelijs - ijs met veel luchtbellen

Bobbelijs - ijs met veel bobbeltjes (door de wind). Zie ook warmebenenijs

Bomijs - ijs dat niet ophet water rust, maar aan de walkant hangt. Melkwit tot gelig.

Boterijs - ijs met de kleur van boter. Veroorzaakt door ijzerdeeltjes in het water.

Buitenijs - ijs dat niet overkapt is. Vroeger alleen bedoeld voor kunstijs zonder overkapping. Tegenwoordig ook gebruikt voor natuurijs.

Donorijs - zie ijstransplantatie

Dooi-ijs - waterig (en zacht) ijs door de dooi.

Drijfijs - drijvend ijs dat in rivieren, meren of de zee door de stroming wordt meegenomen. Deze verplaatsing van het ijs heet ijsgang. Aaneengeklonterd drijfijs is een ijsschots. Grotere velden drijfijs heten pakijs.

Dubbelijs - Uit Zweden: een dunne laag ijs die drijft op dooiwater met daaronder een dikkere laag ijs. Als de bovenste laag ijs dik genoeg is, is dit meestal zeer glad en snel ijs. Als je echter met je schaats door de bovenste laag heen zakt, wordt je schaats direct geblokkeerd.

Dubbeltjesijs - zwart ijs met kleine ingevroren gasbelletjes (ter grootte van het oude dubbeltje).

Elfstedenijs - spreekt voor zich: 16 cm dik.

Fondantijs - wit, romig, zacht ijs met ingevroren sneeuw en lucht.

Gierijs - ijs waar het vocht van een mesthoop overheen is gelopen: vuil en meestal onbetrouwbaar.

Glad ijs - ijs met weinig bobbels. Ook wel: snel ijs.

Glij-ijs - goed glijdend ijs.

Grasijs - ijs op een ondergelopen weiland waar de grassprieten doorheen steken.

Grondijs - zie ankerijs.

Haarijs - dunne ijsdraden die uit nat en dood loofhout lijken te groeien. Ontstaat bij lichte vorst en hoge luchtvochtigheid. Vooral op hout van beuk, eiken, hazelaar en esdoorn. Niet op naaldbomenhout.

Hard ijs - afhankelijk van de temperatuur, de luchtvochtigheid en de sterkte van de zon, kan ijs harder of zachter aanvoelen onder de schaatsen. Hard ijs glijdt beter.

Heilig ijs - ijs van schatsbaan waar de grote / beroemde records zijn gereden.

Hol ijs - zie bomijs.

Kol - witte plek in het ijs, veroorzaakt door een grote luchtbel.

Kraakijs - krakend ijs. Het gezegde: 'kraakijs is geen breekijs' is net zo betrouwbaar als 'blaffende honden bijten niet.'

Kristalijs - Uit Zweden: zwart ijs met rechtopstaande ijskristallen erop vast gevroren.

Kruiend ijs / krui-ijs - ijsschotsen die door stroming of wind op elkaar worden geduwd. De vuurtoren van Marken zorgt jaarlijks voor fraaie foto's doordat het krui-ijs meters hoog tegen de toren wordt opgestuwd.

Kuipersijs - zie bomijs.

Kunstijs - al het ijs dat niet natuurlijk aangroeit. Is eigenlijk omgekeerd ijs, want de kou komt van koeling onder het ijs.

Kwalsterijs - wit, romig, zacht ijs.

Landijs - ijs op ondergelopen land. Vroeger met name in de uiterwaarden van de grote rivieren.

Lintijs - zie haarijs, maar dan in dunne stroken in plaats van haren.


Nattevoetenijs -ijs met een laagje dooiwater erop.

Natuurijs - Al het ijs dat op natuurlijke weg ontstaat. Voor veel schaatsers het enige echte ijs.

Oud ijs - als er na een dooiperiode opnieuw vorst is, kunnen er plakken oud ijs in het nieuw gevormde ijs zitten.

Paardenijs - dik genoeg voor paard en slee.

Pakijs - groot veld drijf-ijs, op elkaar geschoven ijsschollen.

Pannenkoekijs - Zie ankerijs.

Rul ijs - ijs waar rulle sneeuw op is vastgevroren.

Scheurijs - ijsvloer met (veel) scheuren.

Schotsenijs - ijs met ingevroren ijsschotsen. Ontstaan doordat er eerder mensen door het ijs zijn gezakt, of (vaker) doordat boten / ijsbrekers door het nog dunne ijs zijn gevaren.

Slopijs - schotsenijs ontstaan door een boot.

Sneeuwijs - ijs met aangekoekte sneeuw.

Snel ijs - goed glijdend ijs.

Sproei-ijs - ijs gemaakt door telkens een laagje water te sproeien (vaak op een sintelbaan of een betonnen ondergrond).

Stofijs - zie zandijs.

Stroef ijs - ijsvloer die stroef is. Meestal door stof, soms door sneeuw of aanslag.

Warmebenenijs - bobbeltjesijs (waar je door het voordurend spannen van je spieren, warme benen van krijgt).

Wasbordenijs - ijs met veel bobbeltjes (door de wind).

Waterijs - ijs met een laagje dooiwater erop.

Wedstrijdijs - kunstijs waarbij de ijsmeesters extra maatregelen hebben genomen om er snel ijs van te maken.

Werkend ijs - ijs dat door de dooi begint te kraken en scheuren.

Werkijs - stroef ijs waarbij je veel kracht moet zetten.

Zandijs - ijs waar een laagje zand overheen gewaaid is. Schaatst extreem stroef. In uitzonderlijke situaties wordt zand bewust op delen van het ijs gestrooid om dat gebied vrij te houden van schaatsers (in kwetsbare natuurgebieden bijvoorbeeld).

Zomerijs - een enkele overdekte kunstijsbaan is ook in de zomer geopend. Ook wel: water.

Zwart ijs - het mooiste ijs om op te schaatsen. Niet echt zwart, maar doorzichtig, zonder bellen of sneeuw.




« Previous