NatuurijsZweden - Blog

NatuurijsZweden - Blog

Vraagbaak met vragen

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Thu, March 02, 2017 09:48

Het duurt nog drie kwartier voordat de eerste tram 16 langs komt. Maar ik sta al te wachten op de bus naar Schiphol.

Hoe enthousiast ik ook ben over het schaatsen in Zweden, dat vroege opstaan bevalt toch minder.

In Amsterdam zijn de scholen alweer begonnen, maar het zuiden van het land heeft nog vakantie. En hoewel het al de laatste donderdag van de voorjaarsvakantie is, gaan er toch nog heel wat mensen met het vliegtuig op uit. Gelukkig loopt het allemaal goed door op Schiphol, dus er is nog tijd voor een kop koffie voor vertrek.

In maart gaan schaatsen in Dalarna is heerlijk: minder koud (want het kan echt heel koud worden in Zweden), langer licht (bijna twee keer zoveel dag als begin januari), en vooral: de rust dat er geen kans meer is op natuurijs in Nederland.

In het vliegtuig elf skeeleraars uit Alphen ad Rijn die er ook zo over dachten: vroege vlucht naar Stockholm, voor hen een stel huurauto’s en naar het ‘Nederlandse’ hostel SchaatseninZweden.nl. Vanmiddag nog staan we allemaal op het ijs!


Maar schaatsen in maart veroorzaakt ook wel een beeje onrust. Die voel ik nu, hoog boven de wolken, ergens boven Denemarken wel: hoe zal het ijs zijn.

Het weer is Zweden, en zeker in Falun, is betrouwbaarder en evenwichtiger dan in Nederland. Maar dat wil niet zeggen dat het altijd exact hetzelfde is. Zeker in januari en in maart is er regelmatig sprake van korte dooi, soms een beetje regen, en regelmatig sneeuw. Allemaal zaken waar je je geen zorgen over hoeft te maken: het ijs is dik genoeg, de vegers trekken er elke dag op uit.

Maar hoe ziet het ijs er vanmiddag uit? En morgenochtend? En de rest van het weekeinde?

Dan run je een website over het schaatsen in Zweden, check je regelmatig weeronline en de webcams. En krijg je bijna dagelijks updates van je vrienden in Zweden: in het vliegtuig blijft de vraag toch in je achterhoofd rondzingen.

Water op het ijs is niet erg: de baan wordt juist lekker glad.

Breuken in het ijs zitten er dit jaar niet in: het is niet zo heel erg koud geweest, dus de lengtescheuren zijn uitgebleven.

Buiten de banen schaatsen? Alleen als het de afgelopen dagen echt stevig heeft geregend, en nu weer goed vriest in de nacht (dat van die vorst gaat wel lukken, maar heeft de regen alle sneeuw weggesmolten?).

Door de sneeuw heen schaatsen? Als het echt stevig sneeuwt, gaan de mannen van Runn-Is voortvarend te werk, maar er is zo veel baan te vegen, dat de eerste dag na sneeuwval nog niet alle banen sneeuwvrij zijn.

En je wilt er niet aan denken, maar er is altijd een geringe kans op het schaats-horror-scenario: over-is of vastgevroren sneeuwijs. Over-is als het water op de baan wel bevroren is, maar het bovenste laagje ijs te dun is om je te houden. Als je met je schaats door het over-is zakt, wordt je echt over je schaatsen heen gelanceerd. Sneeuwijs zet zelfs Zweedse schaatsen klem: het resultaat van te snelle afwisseling van (natte) sneeuw en vorst.

Gelukkig is die kans gering, en kreeg ik ter geruststelling gisteren een foto op Facebook toegestuurd met de stand van het ijs: nat, maar glanzend glad.

We naderen Stockholm. Overstappen op de intercity, klein stukje met de bus, koffers in het hostel zetten en over een paar uur staan we op het ijs. Het zal me benieuwen.

NB: de foto’s van het ijs zijn van een vorig seizoen.



Rare jongens, die Zweden

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Mon, January 23, 2017 16:06

‘s Lands wijs, ’s lands eer. Geen betere plek om een land en de bevolking te leren kennen dan in een lokale supermarkt. Daar leer je veel van de plaatselijke gewoontes.

Tijdens mijn recente schaatstrip liep ik dan ook ’s avonds vanaf het hostel aan de Vandrarvägen (de wandelweg) naar de supermarkt een kwartiertje verderop. Lekker koud, een vers pak sneeuw overal.

De Zweden zijn gewend aan buiten wonen. Ook in een stadje als Falun, zijn de meeste tuinhekken gemaakt van dunne boomstammetjes. Vernuftig schuin gezet perken ze het erf af.

De frisse buitenlucht laat mijn adem als een wolk over de foto glijden.

Direct bij binnenkomst van de supermarkt valt natuurlijk het meest voor de hand liggende aan Zweden op: Knäckebröd.

In (hele) grote verpakkingen en helemaal droog, zodat je het maandenlang goed kunt houden. Handig als je in een buitenplaats ingesneeuwd raakt. Het overkomt de gemiddelde Zweed eigenlijk nooit meer, maar het knäckebröd is gebleven.

Dat het in grote verpakkingen moet, blijkt ook wel uit de ‘Goudse’ kaas.

Nu zijn de blokken kaas in Nederland ook stevig, maar hier is elke pretentie dat de kaas ooit onderdeel geweest is van een ronde - op een plank te drogen liggende – kaas, voorgoed weggelaten. Dit zijn echt hompen kaas.

Zoetekauwen zijn de Zweden ook wel. Bij de koffie komt er vaak een koekje of gebakje op tafel. En als de Zweed die zelf gaat bakken (ingesneeuwd!), dan ook maar gelijk in het groot. De margarine om de traditionele kaneelbolussen mee te bakken, gaat dan ook in stevige porties tegelijk.

(De boter en de margarine voor op tafel gaan trouwens ook in 500 grams verpakkingen. Twee maal zo groot als in Nederland).

En niet alleen voor zichzelf denken de Zweden groot. De winters zijn lang, en ook de koolmezen raken gedurende langere periodes ingesneeuwd. Je zorgt daarom als Zweed dan ook dat je een paar vetbollen in huis hebt. En het vogelvoer voor de koolmezen koop je gelijk maar in een grote zak: 20 kilo tegelijk (gewoon in de supermarkt).


Maar dan komen we bij een gewoonte die normaal gesproken als rariteit bij Nederlanders wordt genoemd: het prakken van je eten. Nederlanders zijn berucht om hun stamppotten: alles bij elkaar en volledig fijngestampt.

De Zweden doen het iets subtieler, maar de combinaties zijn vervolgens des te vreemder. Kaas kun je fijnmalen tot het een pasta is (bijvoorbeeld zoals onze smeerkazen). De Zweden hebben dergelijke smeerkazen in handige tubes gestopt. Dan kun je zonder enig bestek vies te maken, je knäckebröd beleggen met kaas.

En dat je vervolgens kleine kaviaarbolletjes tot smeer-kaviaar kunt verwerken is nog enigzins te begrijpen. Maar ham/kaas smeersel; blauwschimmelkaas-smeersel; groene paprika-smeersel? Of kreeft-smeersel? De Zweden zijn er dol op: schappen vol.

Misschien is het niet helemaal eerlijk; ik ben zelf een zoetekauw. Gelukkig zijn de Zweden ook dol op zoetigheid. Hun chocolade-koekjes zijn niet een beetje populair; ze zijn niet aan te slepen.


De licht-alcoholische cider staat in Zweden opvallend vaker in het schap. En de variant met aardbei, en vooral de variant met peer is niet te versmaden.


Maar de lekkerste Zweedse specialiteit is bosbessensap. Alleen al de schrijfwijze van de naam is zo prachtig Zweeds: blåbärssoppa.

Een smoothie van alleen blauwe bosbessen. Iets dikkig gemaakt door wat toegevoegd zetmeel. Helemaal lekker als ie verwarmd is. Zeker als de blåbärssoppa als zopie (van de koek-en-) op het ijs wordt verkocht: Ik kan haast niet wachten tot mijn volgende schaatsreis.



Runn – Vika – Runn

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Mon, January 16, 2017 19:35

De vlucht terug naar Amsterdam heb ik in de avond gepland. Zelfs als ik flink speling neem voor de treinreis naar Arlanda, het vliegveld van Stockholm, hou ik´s ochtend een aantal uur over om nog wat te schaatsen.

Het weer ontwikkeld zich omgekeerd aan gisteren: bij het opstaan bewolkt met sneeuw in de lucht, maar na een uurtje trekt het open en wordt het stralend. Met een temperatuur iets onder nul is het uitgelezen weer. De drijvers van de pieren van de jachthaven staan te glimmen in de zon.

Op weg naar het ijs bedenkt ik me dat ik Zweden onrecht aandoe door te zeggen dat ze er alleen maar dennenbos hebben. Grif toe, ze hebben wel erg veel dennenbomen, maar berken zie je ook overal. Met wat rijp erop zijn dat mooie, welhaast fijnbesnaarde, bomen.

Vanochtend vroeg is Runn-Is begonnen met het borstelen van het ijs.

Dat is echt een verbetering. Je ziet de scheuren beter, waardoor je beter in je slag kunt komen.
Het lijkt mij een koud werkje, waarbij je gewend moet zijn aan sneeuw, sneeuw en nog meer sneeuw op alle mogelijke plekken van je apparaten.

Even later zie ik drie vrijwilligers met verschillend uitgevoerde borstelmachines over het ijs gaan. Op die manier hebben ze de 5.5 km baan snel weer helemaal schoon.
Er is ondertussen ook een zijtakje gemaakt naar een woonwijk van Falun. Iets minder breed, maar een verlenging van de baan met bijna een kilometer.

Aan het einde van de ochtend maak ik (opnieuw) kennis met een van de voordelen voor hen die in Zweden wonen en werken: de flexibele werktijden en dan vooral de extended lunch. Het kan niet bij ieders werk, maar Christian (de fotograaf) lukt het regelmatig om een lunchpauze van anderhalf uur te nemen en dan te gaan schaatsen.
Vandaag pikt Christian me op bij het ijs en rijden we naar Vika om het ijs daar uit te proberen. Onderweg stapt Anna in; musicus en zangeres van de snel beroemder wordende Zweedse band Good Harvest (met vorige week nog een optreden in Groningen), maar met dit mooie weer altijd in voor een stukje schaatsen.

Ook de weg naar Vika (20 km ZO van Falun) kenmerkt zich door dennen en wat berken.

Vika zelf is een klein kerkdorp met in het midden, op een heuvel, een grote kerk met een losstaande toren.

Vika is niet een arm dorp. Er staan luxe huizen langs het water. Zo´n rood huis vlaak onder de kerk met een eigen steiger en aansluitingsbaantje: ziet er bepaald niet slecht uit.

Naast de rijke huizen in het dorpje, zijn er een paar clusters van recreatie- / weekend huisjes langs het water. In het midden van de geveegde baan is een grote picknickplaats op een eilandje (ook weer met aansluitingsbaantje). Een gewilde lunchplek ook in de zomer.

De opstapplek ligt midden in het dorp, idyllisch bij een klein stroompje (nu stilstaand, met een betrouwbare laag ijs). Ook hier is het rustig. Ik tel vijf auto´s, en op het ijs zie je een enkeling schaatsen. Ook twee andere vrienden van Christian zijn komen lunchschaatsen, zodat we een groepje van 5 hebben.
Foto: Christian Andersson

De baan is van goede kwaliteit. Zeer weinig scheuren. Alleen een stuk van 300 meter vastgevroren sneeuwijs. Een dagje dooi zou dit ijs helemaal geweldig maken.

De route bestaat uit een kleine ring en een grotere ring van ruim 3 km. Halverwege de grote ring is een enkele baan naar het einde van het langwerpige meer geveegd. Van de veger die bezig is aan deze baan horen we dat het ijs op dit 7 km lange stuk niet erg goed is. Ook hier veel vastgevroren sneeuw. De ijsmeesters proberen het ijs te schaven, maar het zal nog wel enkele dagen (of een dagje dooi) duren voordat ook deze baan goed berijdbaar is. (lichtblauw is het slechte stuk)

Tijdens het tweede rondje tref ik opnieuw zo´n Zweeds cultuuritem. In Zweden duurt de winter lang. Maandenlang ligt er sneeuw en ijs. Het verklaart vele verschillen met Nederland. Van de treinen die ook van 50 cm sneeuw geen last lijken te hebben tot de autombilisten die niet snel scharen op een gladde weg. Van de hond uitlaten al schaatsend op het ijs tot schaatstraining op een ijsbaan in de stad in plaats van rijden op natuurijs.

Maar ook onderstaand tafereel: langlaufen (so wie so de belangrijkste sport in Zweden) met een slee achter je aan. Klinkt niet zo heel raar. Maar de baby die ik in de slee zag liggen slapen, deed me toch wel opkijken.

De lunchpauze was voor mij veelte snel voorbij, dus liet ik me afzetten bij de Hälsinggårdenbrygen. Nog een laatste rondje over Runn.

Onderweg kom ik een schaatser tegen met een drone onder zijn armen. Ik schiet hem aan waarbij blijkt dat ik me in het frans zal moeten redden (hmm, niet mijn sterkste kant). Met heel veel gebarentaal en een mengsel van engels en frans weet ik over te brengen dat ik graag een kopie van de gemaakte luchtopnames van Runn zou willen hebben. Dat is geen probleem. Mijn opdruk op mijn schaatsjackie (´NatuurijsZweden´ natuurlijk) wordt met een mobieltje gefotografeerd. Dat scheelt een zoektocht naar pen en papier om het mailadres op te schrijven.

Het laatste rondje over het heerlijke ijs met stralende zon betekent helaas het einde van deze schaatstrip.

Maar niet het einde van deze serie blogs. Onregelmatig zullen nog blogs verschijnen over het schaatsen in Zweden.

Tot de volgende blog!



Nederlands toeren in Zweden

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Sun, January 15, 2017 21:39

Vandaag wat later op. Mijn Zweedse schaatsmaten willen een beetje uitslapen en ik vind dat helemaal niet erg ;-)

Het is stralend weer als ik opsta, maar een uurtje later dwarrelt er sneeuw naar beneden.
De boom voor het raam ziet er opeens heel anders uit.

Gezien de kou gisteren en de -13 ´s ochtends om 9 uur, pak ik het vandaag nog steviger aan: vier lagen op de banen, 7 lagen op mijn lijf. Gelukkig blijkt in de loop van de dag dat dit ruim voldoende is. Als mijn schaatsmaten het later op de ag op een rijden zetten, is het zelfs flink warm.

Vandaag beginnen we op Edsken, zo´n 20 km naar het Oosten. De weg er naartoe is typisch Zweeds: dennenbos, dennenbos en nog meer dennenbos met langs de weg een hek om de rendieren te verhinderen over te steken. En dat terwijl Thomas trots meldt dat zijn auto gloednieuw is en niet alleen verwarmde stoelen (lekker!) en een verwarmd stuur heeft, maar ook automatische rendier-detectie. Als de auto – die daarop getraind is – een rendier langs de kant van de weg ziet, begint ie automatisch te remmen. Thomas geeft wel toe dat het waarschijnlijk niet zal werken voor een wolf (die hij een paar jaar terug op ditzelfde traject bijna onder zijn auto kreeg).

Bij Edsken is het centrale opstappunt het kampeerterrein. Zomers een grote groene ligweide, nu een hotspot voor schaatsers. Ook hier loopt, schaatst en langlauft iedereen door elkaar heen.

De schaatstocht blijkt na de eerste afslag een enkele weg te zijn. De ijsvereniging (twee vrijwilligers die naast het meer wonen), hebben een route over drie meren aangelegd. Tussendoor moet je telkens klunen.

Het ijs van Edsken heeft minder scheuren dan het ijs van Runn. Waarschijnlijk omdat er tamelijk veel grijs ijs tussen zit. Wel zijn er flink wat stukken met aangevroren sneeuw, en omdat het op weg hier naartoe eventjes sneeuwde, zijn die niet zo goed te zien. Het lijkt bijna op het toeren in Nederland: afgeragt ijs, tamelijk smalle baan en alsmaar rechtuit. Doordat ik tijdens het rijden mijn aandacht verdeel over ijs en camera, zijn de gevolgen tot twee keer toe merkbaar: recht voorover omdat de klapschaats blijft steken in een aangevroren sneeuwprop. Ben ik blij dat ik stevige knie-pads heb: geen centje pijn. Alleen de laatste klap komt wat hard aan op mijn hand: het tikken gaat iets minder soepel vanavond ;-)

Als we terugkomen bij het startpunt, blijkt de ronde van 3 km van goed ijs. We rijden een paar rondjes. Al snel komt de kenmerkende Dala Active Skaters stijl naar voren: schaatsen is geen toeren, schaatsen is racen. Gelukkig heb ik mijn camera´s weggedaan, ben ik ondertussen wel gewend aan het natuurijs en heb ik mijn snelle baanschaatsen aan. Toch vraag ik mij aan het einde van de derde ronde (als ik de heren toch echt heb moeten lossen) waarom er niet meer marathonschaatsers uit Zweden komen.

Als we afstappen zie ik waarvoor al die picknickplekken langs het ijs zijn: worstjes grillen boven een kampvuur. De Zweden zijn er echt gek op.


Na de rit op Edsken rijden we op de terugweg even langs Vika. Daar is de gemeenschap vanaf afgelopen seizoen zeer actief geworden. De baan wordt vaak en breed geveegd. Ook nu blijkt de sneeuw van vanochtend al weggehaald te zijn.

Daarna rijden we even door om te gaan kijken bij de brug die over de verbinding tussen Runn en Vika gaat. Er zijn plannen om de geveegde banen op de beide meren met elkaar te verbinden. Maar dan moet je wel onder de brug door kunnen schaatsen. Bij aankomst is direct zichtbaar dat schaatsen niet snel zal lukken: nu al, in het begin van het seizoen, kruit het ijs stevig naar boven. Dit zal altijd een zwak punt blijven. Maar er is een stukje land onder de brug aanwezig, dus enkele planken volstaan om een mooie kluunplek te maken. Thomas gaat het bespreken met de Runn-Is organisatie.

Als Thomas me afzet bij het hostel, valt me opnieuw op hoe fraai het uitzicht eigenlijk is. Niet spectaculair (het hostel staat immer in een buitenwijk), maar wel mooi rustig, prachtige sneeuwvelden en tussen de huizen door zicht op het meer en de baan.

Ik besluit nog even een stukje op Runn te gaan doen, voordat het donker wordt. Ook op de 500 meter die ik daarvoor moet lopen, is het uitzicht langs de weg prachtig.

Op het ijs is het alweer flink afgekoeld, maar de rode zonsondergang maakt het frisse rondje tot een waar genot. Een mooie afsluiting van de zondag.



Stralende zaterdag

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Sat, January 14, 2017 21:21

Vanochtend naar de eerste speed-tour van Dala Active Skaters. Net als de techniektraining en (rustige) tourtocht later op de dag, open voor iedereen. (voor de speed-training verwacht men wel dat je redelijk snel kunt schaatsen en het leuk vindt om – ook op natuurijs – echt op snelheid te trainen.

Dit jaar vraagt men zowel voor de speed-training als voor de rustige toertocht aan niet-leden van D.A.S. om een winterlidmaatschap van € 10 af te sluiten, waardoor je gelijk tijdens de tocht verzekerd bent.

Omdat ik meedeed aan de éérste speed-tour van het seizoen, werd ik het eerste winterlid van Dala Active Skaters. Binnenkort krijg ik een mooie lidmaatschapskaart thuis in de bus ;-)

De speed-tour wordt begeleid door Christian Andersson, de schaatser die zoveel foto´s voor NatuurijsZweden aanlevert. Hij houdt wel van een vroege start, dus ook vandaag moest ik vroeg mijn bed uit, snel ontbijten (gezellige drukte in de ontbijtzaal, want een grote groep competitie-langlaufers was aanwezig), en naar mijn gevoel voor dag en dauw naar het ijs. Iets over negen kwam de zon net over de lage heuvels heen.

De thermometer gaf -13 aan, maar boven het ijs is het altijd nog wel een paar graden kouder. Zeker op de stukken waar het lang bleef schaduwen was het flink kouder: mijn neusharen begonnen direct te bevriezen. Ik had wel rekening gehouden met lage temperaturen en daarom drie lagen op de benen en vijf lagen op het lijf (waaronder twee schaatsjackies). Maar telkens even stilstaan voor een foto, en vooral telkens je handschoenen daarvoor uittrekken, maakte het tot laat op de dag echt fris.

Al snel kwamen er meer mensen op het ijs. Zo vroeg vóór de Runn Winter Week vooral Zweedse schaatsers. Dat valt toch altijd op. Niet alleen dat ze stokken bij zich hebben, maar vooral dat ze schaatsen alsof ze aan het langlaufen zijn. Het gaat soms erg hard, maar het is zichtbaar dat het veel energie kost (en mijn armen zouden ontploffen als ik telkens zoveel kracht moest zetten).

De techniektraining van Dala Active Skaters, later op de ochtend, trekt dan ook steeds meer lokale schaatsers. Ongeacht het type schaatsen waarmee je schaatst, de techniektraining is erop gericht je meer het zwierige, links-rechts verplaatsende, valbeweging in plaats van been-duwende, schaatsen te leren.

Na de techniek-training rij ik met de groep mee met de wekelijkse rustige toertocht. Voor het eerst (dat ik het merk) is het wat drukker op het ijs. Nog steeds zouden we het in Nederland opvallend stil noemen, maar het mooie weer op een weekend-dag en het feit dat alleen de blauwe baan al is geveegd, maakt dat er wat meer mensen op het ijs zijn.

Het is leuk om te zien: alle leeftijden, evenveel vrouwen als mannen, Zweedse schaatsen, hockeyschaatsen en noren, met en zonder stokken, met kinderwagens, sleetjes, honden en een enkele fiets.

Thomas (de DAS-schaatser die de tour begeleidt) nodigt mij na afloop uit voor de ‘fika’. Koffie met wat lekkers. Dat doen we in het restaurant van de Framby Udde: een centraal gelegen hotspot voor koek-en-zopie. Het is goed te merken dat Thomas al flink aan noren gewend is: beschermers onder en naar boven klunen. Dat is een bijzonder ongebruikelijk gezicht bij de Zweden: bij de Zweedse schaatsen klik je je ijzers gewoon af, en de Zweden die op noren schaatsen, doen de schaatsen na een ritje uit en trekken hun schoenen aan. Thomas vertelt dat hem nog goed bijstaat hoe wij – alweer enkele jaren geleden – bij Storsund naar het meertje Ösjön wilden oversteken. Een weggetje van ongeveer een kilometer. Ik had tijdens dat ritje geen beschermers bij me, maar dat hele stuk over de weg (op sokken??) lopen, leek me geen goed plan. Gelukkig was er een smalle landtong die je al klunend zou kunnen oversteken. En dus introduceerde ik de Hollandse manier van klunen als je je beschermers bent vergeten: op handen en knieën.


Na de fika rijden we naar dat net genoemde Ösjön. Omdat de groene baan naar Storsund nog niet geveegd is, gaan we er naar toe met de auto.

Ösjön heeft een heel ander karakter dan Runn. Het meer is een stuk kleiner en is daardoor veel minder weids. Het is omringd door bos en cultuurgronden met veel boerderijen en vakantiehuizen er omheen. Een leuke, mooie en afwisselende omgeving.


De geveegde baan is maar liefst 8 km lang. Onder normale omstandigheden een stuk minder dan de 35 – 50 km die op Runn worden geveegd. Maar op Runn is tot nu toe alleen de blauwe baan geveegd. Dat heeft te maken met de vroege sneeuwval. De sneeuw drukt het ijs naar beneden en daar waar het ijs niet sterk genoeg is, komt het water omhoog. De laag vastgevroeren sneeuw die hierdoor ontstaat is nog zwaarder en ook lastiger weg te halen. Later zie ik op de ijskaart die in het hostel hangt waar de schoen wringt. De banen die nog geveegd moeten worden, gaan allemaal over een als zwak ijs aangegeven stuk (rood geacceerd op de kaart hieronder), of over een breuklijn (rode lijn).

Gelukkig zorgen de huidige temperaturen ervoor dat waarschijnlijk eind volgende week de andere banen geveegd worden. (op de website en Facebook zal ik dit direct melden).


Voor Nederlandse schaatsers is Ösjön ook om een andere reden een stuk interessanter geworden: direct aan het ijs is er vanaf dit seizoen een koek-en-zopie. Bij de Ornässtugan (een historisch Zweeds huis) is in de weekeinden een café geopend. Aan de zuidkant kun je op een terras zitten waar schotten je uit de wind houden. De schapenvachten op de stoelen zorgen dat je ook bij lage temperaturen lekker buiten kunt zitten.

Al met al was het een stralende schaatszaterdag.

Voor morgen is er weer zon voorspeld! Morgenavond meer.



Knetterhard ijs

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Fri, January 13, 2017 21:12

Vroeg op vanochtend, want om ´s middags alvast even het ijs te kunnen uitproberen, moet je de eerste vlucht nemen.

Nog even wat zorgen of het wel allemaal ging lukken: waarschuwingen geel en oranje, sneeuwval, gladheid: de kans op vertragingen was aanzienlijk, en er rijden ´s ochtends om 5 uur so wie so niet zoveel bussen. Er zijn immers ook niet zo heel veel reizigers.



Maar de GVB bus reed helemaal volgens schema.

Op schiphol had men wat meer last. Een flinterdun laagje sneeuw op de vleugels kan niet, dus eerst de-icen (een onbegrijpelijk begrip voor schaatsers).


Maar na de eerste vertraging liep alles keurig op tijd. Een rustige aansluiting op Stockholm Arlanda en daarna met de intercity naar Borlänge. De snelste overstap daar was met een bus, hetgeen mij uitvoerig en vriendelijk door de conducteur van de trein werd uitgelegd (roltrap – links – rechts – bushalte – 151). Het voordeel was dat ik op die manier op het busstation in Falun aankwam en daar direct de lokale bus naar het hostel kon nemen.

Ik heb me vanmiddag voorgenomen om binnenkort op de site wat meer aandacht te schenken aan het openbaar vervoer in en om Falun. Niet alleen kun je elk half uur met een bus vanuit het centrum naar een halte die zo´n 7 minuten lopen is van de centrale schaatsopstapplek, maar er zijn ook regelmatig bussen naar Vika (en ander schaatsplekken).



Het hostel zag er uit zoals ik het mij herinnerde. Van buiten doet het eerder denken aan een stel barakken, maar eenmaal binnen is het comfortabel en huiselijk. En het uitzicht is weliswaar richting een rustige woonwijk, maar de sneeuw maakt het tot een plaatje.



Snel een kop thee, omkleden, camera´s, extra accu´s en statieven mee en naar het ijs. Het is stralend weer. Veel Zweden hebben een paar uurtje vrij genomen om te gaan schaatsen. Ik tel er op de hele (blauwe) baan gedurende een paar uur maar liefst 40 ;-)

Het ijs is goed. Op sommige delen niet zo glad als Thialf en er zitten al wat scheuren in, maar de scheuren zijn tamelijk klein en de hobbelstukjes kort. In de paar uur die ik schaats, blijf ik 2 keer haken. Ik val niet, maar ik ben toch blij dat ik uit voorzorg dubbele knie-pads draag.

Al snel komt er een middagmist opzetten. Ik schaats door tot na zonsondergang. Door de sneeuw en de weidsheid is het dan nog helemaal niet donker. Maar een half uurtje later stap ik er toch maar af: niet handig om de eerste dag gelijk in een scheur te rijden.

Tijdens het uittrekken van de schaatsen zie ik de eerste ster verschijnen (waarschijnlijk geen ster, maar de plannet Venus). Het ijs wordt nu wel wat stiller, hoewel er nog steeds weden aankomen die een rondje gaan rijden. Niet gek ook: het is pas kwart over vier!

In het hostel wat thee drinken, omkleden, de foto´s en video´s veilig stellen en alle spullen aan de laders leggen.

Daarna richting een supermarkt: ik vind het altijd leuk om het buitenland door een supermarkt te lopen: het zegt veel over het betreffende land.

Terwijl ik in de heerlijk vrieskou over knersperende sneeuw wandel, bedenk ik me dat het mooist aan dat (Zweedse) natuurijs toch telkens weer is hoe knetterhard het is. Je zou zeggen dat ijs ijs is, maar het ijs van vanmiddag spatte er weer vanaf. Een klein ijsklontje dat over de baan glijdt, klinkt letterlijk kristalzuiver: Heerlijk schaatsen.



Oude mannen

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Sun, January 01, 2017 20:36

Zaterdagmiddag rond vijf uur. Pijn in de voeten, stram in de rug en heeeeel even de ogen dicht. Ik slaap bijna een uur. En dan is dit nog maar de tweede schaatsdag!

Hoe is het zover gekomen?

Het schaatsen in Zweden laat zich dit jaar in een paar woorden samenvatten: sneeuw en scheuren. We begonnen vandaag met frisse moed. Om iets over zeven uit de veren, acht uur ontbijt en negen uur op het ijs. Weinig wind, een heerlijke min 4 graden. Wel een beetje grauw en duidelijk sneeuw in de lucht. We hadden om 10.00 uur met Thomas afgesproken, dus we reden nog even een klein rondje. Tevens voor ons allebei bedoeld om de (veranderde) afstelling van de schaatsen nog even te toetsen. Op de blauwe baan (het 5.5 km rondje direct hier bij het opstappunt) was al een wedstrijd van de Zweedse posterijen bezig. We zagen twee mannen van de Falun-schaatsploeg voorbij rijden, dus we gingen er vrolijk achteraan. Dat bleek tegen te vallen. Na een heel rondje hadden we ze nog niet ingehaald. Zij gingen echter niet verder dan dat ene rondje, dus we hebben nog even prettig bijgekletst. Om 10 uur kwam Thomas met spiksplinternieuwe flitsend rood/zwarte schaatsen. Een soort Maples, maar dan van Chinese makelij. Dit was de eerste keer dat hij ze ging gebruiken. We waren benieuwd. Ik had ondertussen mijn schaatsen weer terug op de oude positie gezet en kon nu weer een beetje vooruit op het soms wel erg hobbelige ijs.



Een retourtje Storsund met zijn drieën. Het rijdt vlot weg. Zowaar een beetje tegenwind, maar omdat de baanvegers de gehele baan naar Storsund goed hadden geveegd, kun je de scheuren zien en kom ik beter in mijn slag. Het is familiedag op het ijs maar daar is richting Storsund nog niet zo heel veel van te merken, behalve dat er nu zowaar wat mensen op het ijs zijn. In Storsund heeft men nu echter wel een tijdelijke koek-en-zopie met echt goede koffie.
Daarna op weg naar het kleine meertje voorbij Storsund. Eerst een kleine geveegd kluun-baantje af dat deels uit dubbelijs bestaat. Het heeft niet zo hard gevroren vannacht, dus het dubbelijs bestaat echt uit ijs, water en dan weer (dun) ijs. Voorzichtig langs de kant manoeuvrerend lukt het net. Van het grote Runn-meer naar het Ornas-meertje moet je even over een landtong klunen. Omdat er een dik pak sneeuw ligt, kan dat gemakkelijk, ook als je geen beschermers bij je hebt. Thomas aarzelt nog even met zijn nieuwe schaatsen, maar ziet ons echt in de sneeuw lopen, en niet op de bosgrond. Aan de andere kant slecht geveegd ijs, maar wel bijna geheel zonder scheuren. Een dun laagje sneeuw valt eenvoudig door heen te schaatsen. Eindelijk kan ik weer eens een beetje mijn luie, lange slagen gebruiken. Echt heerlijk schaatsen.

Terug in Storsund komt Thomas een schaatsmaat tegen. De terugweg naar Falun gaat vervolgens in een flitsend tempo. Dit keer de 10.5 km in 25 minuten. Dat is bijna 10 minuten sneller dan onze eerste tijd. Blijft natuurlijk dat het betekent dat we een marathon (die voor morgen op het programma staat) net in 2 uur kunnen afleggen (waar de snelsten er zo’n drie kwartier korter over doen ;-).
Bij de Framby Udde maken we kennis met een van de schaatsers van de Dala Active Skaters. Een jongeman die voor sportleraar studeert en pas twee weken geleden begonnen is met schaatsen op noren. We besluiten buiten de eilanden om (de rode baan) naar Storsund te rijden. Ondertussen blijkt dat de familiedagen op Runn echt aanslaan. Het is veel drukker op het ijs dan vorig jaar. Nog steeds aantallen mensen waarvan in Nederland iedereen zou zeggen dat het doodstil is, maar hier is het gezellig. Ook de plaatselijke motorclub heeft een plekje op de familie-ijs-dagen gevonden. We komen langs een 400 meter baan waar motoren met spikes onvoorstelbaar hard tegen elkaar racen. Ook de rode baan heeft op een paar plekken last van dubbelijs. Maar ondanks de lichte tegenwind en een zachte sneeuwval, afgewisseld met een week zonnetje en soms allebei tegelijk, komen we tamelijk snel in Storsund aan.

Daar wagen we ons aan een fraai Zweeds koek-en-zopie-gerecht: een vreselijk eng uitziende gebakken plak leverworst tussen twee geroosterde boterhammen verpakt in een koffiefilterzakje.


De laatste rit terug naar de Framby Udde gaat het tempo er flink in. Ik moet afhaken. Een beetje last van mijn heupen (dus ik gebruik teveel spierkracht en te weinig valbeweging tijdens de korte slagen) en door de lichte sneeuwval zijn de scheuren moeilijker te zien. Voor mij een stuk rechtop schaatsen. Waarbij ik wel eens goed naar de nog steeds weergaloze natuur kan kijken, en her en der wat kan filmen. (Later hoorde ik dat Storsund -> Framby Udde ook in 22 minuten kan! )

Het is nog niet zo laat (iets na drieën) maar we hebben nog niet echt gelunched. We besluiten om de dag af te ronden. Voor onze voeten en ruggen zijn de 70 km van vandaag wel mooi. Er moet nog iets overblijven voor morgen. In de Framby Udde praten we nog wat na met Thomas, die tevreden is met zijn eerste tocht op zijn Chinese schaatsen. Hij is wat teleurgesteld dat we niet na de ‘lunch’ nog een eindje willen schaatsen. Hij is een van de eerste Zweden die helemaal is afgestapt van het racen op schaatsen en liever lange afstanden rijdt . Hij vindt het een soort Zen-meditatie. Wij gaan daar helemaal in mee. (Het klinkt in ieder geval een stuk beter dan dat je het moordende tempo van die Falun-jongens gewoon niet bij kunt houden ;-)

Terwijl ik dit blog schrijf, wordt het eten gekookt: soep en pasta. De hosteleigenares regelt voor ons een huurwagen voor woensdag om vlak bij Mora te kunnen gaan schaatsen. Daar is een baan van 30 km geveegd op het meer Orsa.

Een grote groep Zweedse dames van diverse leeftijd had een cateraar voor eten laten zorgen. Veel eten. Dus terwijl wij van de heerlijke pasta zitten te genieten, worden de garnalen en de hamrolletjes bij onze tafel aangevoerd. Na het eten worden we ook nog eens getrakteerd op overheerlijke taart.

Morgen rijden we de Ornäsrännet: een marathon die geen wedstrijd mag heten, maar het stiekem toch een beetje is.
Lees er meer over in de volgende blog.



Just checking the ice

ReisverslagenPosted by Wichert van Engelen Tue, December 27, 2016 20:34

Vroeg uit de veren. Strak 8 uur naar het ontbijt. Om 9 uur staan we op het ijs. Ondanks de officiële -7 graden, voelt het toch wat kouder aan. Het mist een beetje en het is een betoverend gezicht. Verse sneeuw van gistermiddag, alle bomen zwaar berijpt, her en der wat eilandjes met bomen die uit de mist opdoemen en verder is alles oneindig wit.

Gelukkig waren de mannen van de veegploeg nog vroeger op dan wij, dus de baan bij Falun zelf is al geveegd. Om het ijs te verkennen, rijden we eerst het kleine rondje, de blauwe baan: 5,5 km. Het ijs is wel heel anders dan vorig jaar. De sneeuw heeft flink toegeslagen. Sneeuwijs en slechts her en der een stuk zwart ijs. En waar het ijs zwart is: veel scheuren. Dit is wel erg echt natuurijs. Niet zo heel veel genieten van het prachtige weidse uitzicht, maar vooral naar het ijs kijken. Ik zet zelfs mijn bril niet af om wat meer ontspannen te rijden, want ik hou de scheuren en de stukken opgevroren sneeuw toch graag een beetje in de smiezen. Al tijdens het laatste stukje van het inrijden worden we gefilm door de organisatie van de Runnijsweken.(als het goed is staan we ergens op Youtube, alleen hebben we geen idee waar ;-)

Bij de Framby Udde zien we de mannen van de Runn Winter Week die we vorig jaar ontmoetten snel na elkaar. Het weerzien is hartelijk. Ulf begint gelijk enthousiast te vertellen over alle leuke dingen die de komende week gepland zijn, en vertelt dat hij gehoord heeft dat een of andere idiote Nederlander van plan is om de volgende week 200 km te gaan rijden in 1 dag!

Na het eerste inrijrondje gaan we op weg naar Storsund. De baan is iets anders geveegd dan vorig jaar, maar het is wel allemaal herkenbaar. Er zijn weinig mensen op het ijs en de natuur blijft geweldig. Maar het ijs is wel even slikken. Eigenlijk kom je bijna geen slag in je ritme. Elke slag heeft een andere timing nodig, telkens opnieuw moet je corrigeren. Een enkele val zonder veel schade zorgt er wel voor dat je vervolgens weer een half uur wat minder ontspannen rijdt.


We timen onze tocht naar Storsund. Komende zondag, tijdens de klassieke Ornäsrännet moeten we dit stuk immers vier keer afleggen. Lekker ontspannen rijden we het in ruim een half uur af. 35 minuten over ruim 10 km: dat kan slechter. We komen terug bij de Framby Udde en lopen Tom tegen het lijf. Hij gaat met een stel collega’s ’s middags de bedrijfs-estafetterace schaatsen. Snel maken we een afspraak: morgenochtend om 10 uur rijden we een stukje op met de lokale schaatsers die we gemakshalve de Falun-gang noemen. Het zal ons benieuwen. Die jongens trainen het hele jaar door op skeelers en zijn sinds vorig jaar bepaald niet minder snel geworden. Dat wordt morgen nog aanpoten. En dat terwijl we het ijs nou niet bepaald geschikt vinden voor het snelle werk. Ik neem me in ieder geval voor om dit keer niet in volle vaart te gaan filmen ;-)

De tweede keer dat we naar Storsund gaan, besluiten we om er een beetje tempo in te zetten. Eens even kijken hoe we overmorgen de marathon kunnen rijden op dat stuk. We rijden flink door en zijn toch wel enigszins onaangenaam verrast als blijkt dat we er in plaats van 35 minuten nu 30 minuten over doen. Het blijkt opnieuw dat schaatsen een technische sport is en dat meer energie niet noodzakelijkerwijs betekent dat je ook echt veel sneller gaat. Van Storsund terug rijden we weer een normaal tempo en dat blijkt 32 minuten te kosten. We hebben ondertussen onze ambities voor de marathon komende zondag scherp gezet: als we de rit onder de twee uur rijden, zijn we dik tevreden.

De rest van de dag is ietwat ‘traditioneel’: goulashsoep in de Framby Udde, nog een keertje op en neer naar Storsund. Nu is de baan gelukkig niet alleen geschoven maar ook gebezemd. Je ziet de scheuren beter en de stukken zwart ijs nodigen uit tot een wat langere slag.

Na 84 km stappen we ’s middags van het ijs. In het hostel is het kijken naar de mailtjes, snoepen, boodschappen doen, en vervolgens de dag afsluiten met het schrijven van een blog, onder het genot van wat wijn en toastjes. Morgen familiedag op het ijs: een Zweeds buitenfeest.



Next »